İlamsız İcra Takibinde En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?

[MalachiteCrescendo]

İcra takibi, borçlu tarafın borcunu yerine getirmemesi durumunda alacaklıların yasal yollardan zorunlu ödeme talep edebildiği bir süreçtir. Bu süreç, Türkiye’de yasal çerçeveye uygun olarak yürütüldüğünde, borçlu ve alacaklı arasında adil bir denge sağlar. Ancak, ilamsız icra takibi olarak adlandırılan, yasal dayanağı olmayan veya eksik delillerle başlatılan takibeler, hem alacaklının hem de borçlunun haklarını zedeleyebilir. Bu makalede, ilamsız icra takibinin tarihsel gelişimi, temel kavramları, uzman görüşleri ve en sık yapılan hatalar detaylı bir şekilde ele alınacak. Gerçek hayattan örneklerle desteklenerek, okuyuculara bu hatalardan kaçınmanın yolları sunulacaktır.

İlamsız icra takibi, çoğu zaman alacaklının yasal prosedürleri tam olarak yerine getirmeyerek, eksik belge ve delillerle başlattığı süreçlerdir. Böyle bir takibede, alacaklı adil bir şekilde haklarını talep edemeyebilirken, borçlu da haksız bir talep karşısında savunma hakkını kaybedebilir. Bu durum, hem hukuki riskleri hem de mali kayıpları artırır. Ayrıca, ilamsız takibelerin itibar üzerindeki olumsuz etkisi, işletmelerin ve bireylerin uzun vadeli ilişkilerini zedeleyebilir. Bu nedenle, ilamsız icra takibinde en sık yapılan hataların farkında olmak ve bu hatalardan kaçınmak büyük önem taşır.

Türkiye’de icra takibinin yasal düzenlemeleri, 2008 yılında yürürlüğe giren 6362 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile şekillenmiştir. Kanun, icra takibinin adil, tarafsız ve hukuka uygun bir şekilde yürütülmesini sağlar. Bununla birlikte, birçok alacaklı, kanunla belirlenen prosedürleri tam olarak uygulayamadığı için ilamsız icra takibi başlatmakta ve bu da hukuki süreçleri karmaşıklaştırmaktadır. Bu makalede, ilamsız icra takibinde en sık yapılan hatalar detaylı bir şekilde incelenecek ve uzman önerileriyle birlikte okuyuculara yol gösterilecektir.

Temel Kavramlar ve Tanım​

İcra takibi, alacaklının borçluya karşı yasal yol açma hakkıdır. Bu süreç, alacaklı tarafından başlatılan bir dizi adımı içerir: alacak belgesi, icra takibi başvuru formu, delil toplama, borçluya bildirim gönderme ve nihai icra kararı. İlamsız icra takibi ise, bu adımların herhangi birinde yasal dayanak eksikliği veya prosedüre uygunluk sorunları nedeniyle geçerli olmayan bir takibi ifade eder. Örneğin, alacak belgesinin eksik veya hatalı olması, borçluya gönderilen bildirimlerin gecikmesi veya yanlış adresle gönderilmesi, icra sürecinin ilamsız başlamasına yol açar.

Bu kavramların anlaşılması, ilamsız icra takibinde sık yapılan hataların belirlenmesinde kritik bir adımdır. İcra takibinin temel adımları şunlardır: 1) Alacak belgesinin hazırlanması, 2) İcra takibi başvuru formunun doldurulması, 3) Delil ve eklerin hazırlanması, 4) Borçluya bildirim gönderilmesi, 5) İcra kararının alınması ve 6) Zorunlu icra işlemlerinin uygulanması. Her bir adımda yasal prosedürlerin eksik veya hatalı uygulanması, ilamsız takibin temelini oluşturur.

Tarihsel olarak, icra takibi sürecindeki prosedürler Türkiye’de 1988 yılında yürürlüğe giren 1571 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile belirlenmiştir. Bu kanun, icra takibinin adil bir şekilde yürütülmesini sağlayan temel ilkeleri ortaya koymuştur. Ancak, 2008 yılında kabul edilen 6362 sayılı Kanun ile bu süreç daha da detaylandırılmış ve modernize edilmiştir. Günümüzde, elektronik ortamda başvuru ve bildirim gönderme gibi yenilikler, ilamsız takibin önlenmesi için önemli araçlar sunmaktadır. Yine de, birçok alacaklı hala eski yöntemlere sıkışıp kalmakta ve bu da hatalı takibeye neden olmaktadır.

İlamsız icra takibinin en sık karşılaşılan hataları belirlemek, hem alacaklıların hem de borçluların haklarını korumak adına büyük önem taşır. Bu hatalar, yasal prosedürlerin tam olarak uygulanmaması, eksik delil toplama, yanlış adresle bildirim gönderme ve zamanlama hataları gibi alanlarda yoğunlaşır. Bu hataların farkında olmak ve önleyici adımlar atmak, icra sürecinin adil ve yasal bir zeminde yürütülmesini sağlar. Ayrıca, ilamsız takibin itibar üzerindeki olumsuz etkisini azaltır ve taraflar arasında güveni güçlendirir.

İcra Takibi Nedir?​

İcra takibi, alacaklıların yasal haklarını zorunlu yollarla yerine getirmek için başlatılan bir yargı sürecidir. Bu süreçte, alacaklı, mahkemeye başvurarak alacak belgesini sunar ve icra takibi başlatılmasını talep eder. Mahkeme, alacak belgesinin geçerliliğini ve alacak miktarını doğruladıktan sonra, icra dairesi aracılığıyla borçluya bildirim gönderir. İcra dairesi, borçluya ödeme yapmasını sağlamak için çeşitli zorunlu icra işlemlerini uygular. Bu işlemler arasında, borçlu mal varlığının tespiti, haciz işlemleri, meblağ tahsilatı ve gerektiğinde satışa çıkarılması yer alır. Böylece alacaklı, alacağını mahkeme kararına uygun şekilde zorunlu olarak alır. Ancak, bu sürecin adil ve hukuka uygun bir şekilde yürütülmesi için her adımda titizlikle ilerlenmesi gerekir. Aksi takdirde, ilamsız icra takibine düşme riski ortaya çıkar.

İcra Takibi Nedir?​

İcra takibi, alacaklıların borçlu üzerinde yasal zorunluluk kurarak borçlarını tazmin etmelerini sağlayan bir mahkeme sürecidir. Başlangıçta alacak belgesi, alacak miktarı ve ilgili deliller mahkemeye sunulur ve mahkeme bu belgeleri inceler. Mahkeme, alacak belgesinin geçerliliğini onayladığında, icra dairesi aracılığıyla borçluya icra bildirimi yapılır. Bu bildirim, borçlunun borcunu ödemesi için belirli bir süre tanır ve süre sonunda ödeme yapılmadığında icra işlemleri devreye girer. İcra takibi, borçluya karşı zorunlu icra işlemleri başlatma yetkisi verirken, alacaklının haklarını korumayı da amaçlar. Bu süreç, Türkiye’de 6362 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile düzenlenmiştir ve kanun, icra takibinin adil, tarafsız ve hukuka uygun bir zeminde yürütülmesini sağlar.

İcra takibinin temel adımları, alacak belgesinin hazırlanmasından başlayarak, icra takibi başvuru formunun doldurulması, delil toplama, borçluya bildirim gönderilmesi, icra kararının alınması ve zorunlu icra işlemlerinin uygulanmasına kadar uzanır. Her adımda yasal prosedürlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde uygulanması, ilamsız icra takibinin önlenmesi için kritik öneme sahiptir. Özellikle, borçluya yapılan bildirimlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde yapılması, icra takibinin geçerliliğini doğrudan etkiler. Eksik veya hatalı bildirim, icra takibinin geçersiz sayılmasına yol açabilir ve alacaklının haklarını kaybetmesine sebep olur.

Tarihsel olarak, icra takibi süreci 1988 yılında yürürlüğe giren 1571 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile formalize edilmiştir. Kanun, icra takibinin adil bir şekilde yürütülmesi, alacaklının haklarını koruması ve borçlunun savunma hakkını güvence altına alması amacıyla temel ilkeleri belirlemiştir. 2008 yılında kabul edilen 6362 sayılı Kanun ise bu süreci modernize etmiş, elektronik ortamda başvuru ve bildirim gönderme gibi yenilikler eklemiştir. Günümüzde, icra takibinin dijitalleşmesi, adli süreçlerin hızlandırılması ve şeffaflığın artırılması için önemli bir adımdır. Ancak, hâlâ birçok alacaklı, geleneksel yöntemlere bağlı kalarak ilamsız icra takibine düşme riskini taşımaktadır.

İlamsız icra takibini önlemek için, alacak belgesinin eksiksiz, hatasız ve yasal dayanağı güçlü bir şekilde hazırlanması şarttır. Ayrıca, borçluya gönderilen bildirimlerin doğru adreslere, doğru zamanlarda ve hukukî gerekliliklere uygun olarak yapılması gerekmektedir. Bu adımları titizlikle takip etmek, hem alacaklının hem de borçlunun haklarını korur ve icra sürecinin adil bir zeminde ilerlemesini sağlar.

Alacak Belgesi Hazırlığı​

Alacak belgesi, icra takibinin temelini oluşturan yasal belgedir. Bu belge, alacak miktarını, alacak nedeni, borçlu bilgilerini ve ilgili delilleri içerir. Belge, alacaklı tarafından mahkemeye sunulduğunda, mahkeme bu belgenin geçerliliğini inceler. Eğer belge eksik, hatalı veya yasal dayanağı zayıfsa, mahkeme icra takibini reddedebilir. Bu nedenle, alacak belgesinin hazırlanması aşamasında, tüm bilgilerin eksiksiz ve doğru olması büyük önem taşır. Örneğin, sözleşme tarihleri, ödeme planları, gecikme cezaları gibi detayların net bir şekilde belgelenmesi gerekir.

Alacak belgesi hazırlanırken, belgeyi düzenleyecek kişinin ilgili kanun maddelerine hakim olması gerekir. 6362 sayılı Kanun, alacak belgesinde bulunması gereken unsurları açıkça belirtir. Bu unsurlar arasında; alacak miktarı, alacak nedeni, borçlu ve alacaklı bilgileri, sözleşme veya anlaşma belgesi, gecikme faizi, ödeme tarihi gibi ayrıntılar yer alır. Eksik veya hatalı bilgiler, belgenin geçersiz sayılmasına yol açar ve icra takibinin ilamsız başlamasına sebep olur. Bu nedenle, belgeyi hazırlayan kişinin belgede yer alan tüm bilgileri dikkatle kontrol etmesi ve gerektiğinde avukat desteği alması önerilir.

Ayrıca, alacak belgesinin hazırlanmasında, delillerin eksiksiz bir şekilde eklenmesi gerekir. Örneğin, sözleşme kopyaları, fatura ve makbuzlar, banka dekontları gibi belgeler, alacak miktarının ve borcun varlığının kanıtı olarak işlev görür. Delillerin eksikliği, mahkemenin belgenin geçerliliğini sorgulamasına yol açar. Bu nedenle, alacak belgesi hazırlarken, ilgili tüm delillerin eksiksiz ve düzenli bir şekilde eklenmesi kritik bir adımdır.

İcra Takibi Başvuru Süreci​

İcra takibi başvuru süreci, alacak belgesinin mahkemeye sunulmasından sonra başlar. Mahkeme, belgenin geçerliliğini ve alacak miktarını doğruladıktan sonra, icra dairesine başvuru yönlendirir. İcra dairesi, başvuruyu inceler ve icra takibi başlatılmasına karar verir. Bu süreçte, başvuru formunun eksiksiz doldurulması ve gerekli belgelerin eklenmesi şarttır. Eksik veya hatalı başvuru, icra takibinin ilamsız başlamasına yol açar. Bu nedenle, başvuru sürecinde titizlikle ilerlemek gerekir.

Başvuru sürecinde, alacak belgesinin yanı sıra, borçluya ait iletişim bilgileri, adres, telefon numarası gibi bilgiler de eksiksiz olarak verilmelidir. İcra dairesi, bu bilgileri doğrulamak için gerekli araştırmaları yapar. Eksik veya hatalı bilgiler, borçlunun bildirim almasını engeller ve icra takibinin geçersiz sayılmasına sebep olur. Bu nedenle, başvuru sürecinde borçlu bilgilerine dikkatlice bakmak ve gerekirse güncel verileri sağlamaya özen göstermek gerekir.

Başvuru sürecinin bir diğer önemli yönü, icra takibinin yapılacağı mahkeme ve icra dairesinin doğru seçilmesidir. Türkiye’de, icra takibi genellikle borçlunun ikametgahının bulunduğu ildeki mahkemeye başvurulur. Yanlış mahkeme seçimi, icra takibinin gecikmesine veya iptal edilmesine yol açabilir. Bu nedenle, başvuru sırasında doğru mahkeme ve icra dairesi seçilmesi büyük önem taşır. İcra takibi başvuru sürecinde, yasal prosedürlerin eksiksiz uygulanması, ilamsız icra takibinin önlenmesi için temel bir adımdır.

Borçlu Bildirimi ve Gerekli Deliller​

Borçlu bildirimi, icra takibinin en kritik adımlarından biridir. Borçlunun adrese, telefon numarasına veya e-posta adresine yapılan bildirim, borçluya ödeme yapma fırsatı verir. Bu bildirim, mahkeme tarafından belirlenen süre içinde yapılmalıdır. Gecikmiş veya eksik bildirim, icra takibinin geçersiz sayılmasına yol açar. Bu nedenle, borçluya gönderilen bildirimlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde yapılması gerekir.

Borçlu bildirimi sırasında, bildirimde kullanılacak iletişim kanallarının doğruluğu büyük önem taşır. Örneğin, borçlunun e-posta adresi değişmişse, eski adrese gönderilen bildirim geçersiz sayılabilir. Bu nedenle, borçluya gönderilen bildirimlerde güncel iletişim bilgileri kullanmak gerekir. Ayrıca, bildirimin resmi bir dilde ve kanunlarla uyumlu bir şekilde yapılması gerekir. Gerekli delillerin de eklenmesi, borçlunun bildirim almasını ve ödeme yapmasını sağlar.

Borçlu bildiriminde, icra dairesi tarafından talep edilen delillerin eksiksiz olarak sunulması gerekir. Örneğin, borçluya ait banka hesap bilgileri, gelir belgeleri, varlık listesi gibi deliller, icra dairesinin borçlunun ödeme kapasitesini değerlendirirken kullanılır. Bu delillerin eksik veya hatalı olması, icra takibinin geçersiz sayılmasına yol açar. Bu nedenle, borçlu bildiriminde gerekli delillerin eksiksiz bir şekilde eklenmesi kritik bir adımdır.

Zorunlu İcra İşlemleri​

İcra takibi başlatıldıktan sonra, icra dairesi borçlu mal varlığının tespiti ve haciz işlemlerini başlatır. Haciz işlemleri arasında, borçlunun taşınabilir mallarının, banka hesaplarının, gayrimenkulünün tescili gibi işlemler yer alır. Bu işlemler, alacaklının alacağını zorunlu olarak tahsil etmesini sağlar. Ancak, haciz işlemlerinin yasal dayanağı ve prosedürlerine uygun olarak yapılması gerekir. Aksi takdirde, ilamsız icra takibine düşme riski ortaya çıkar.

İcra dairesi, haciz işlemlerini başlatmadan önce, borçlunun ödeme kapasitesini ve mal varlığını detaylı bir şekilde inceler. Bu inceleme sonucunda, haciz için gerekli belgeler hazırlanır ve borçluya bildirim yapılır. Borçlu, haciz başlatılmadan önce ödeme yapma fırsatına sahiptir. Haciz işlemleri sırasında, borçlu haklarının korunması ve yasal prosedürlerin eksiksiz uygulanması büyük önem taşır. Bu nedenle, icra dairesinin yasal gerekliliklere uygun hareket etmesi gerekir.

Zorunlu icra işlemleri, alacaklının borçluya karşı zorunlu bir ödeme talebinde bulunmasını sağlar. Ancak, bu işlemlerin yasal dayanağı, mahkeme kararına ve ilgili kanun maddelerine uygun olarak yürütülmesi gerekir. Aksi takdirde, icra takibinin geçersiz sayılmasına ve alacaklının haklarının kaybolmasına sebep olur. Bu nedenle, zorunlu icra işlemlerinin yürütülmesi sırasında, yasal prosedürlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde uygulanması kritik öneme sahiptir.

İcra Kararının Alınması ve Uygulama​

İcra kararı, icra takibinin nihai aşamasıdır. Mahkeme, alacak belgesinin geçerliliğini ve ilgili delilleri değerlendirdikten sonra, icra kararını verir. Bu karar, borçlunun ödeme yapması veya mal varlığının haciz edilmesi gibi zorunlu işlemleri içerir. İcra kararının alınması, alacaklının alacağını zorunlu olarak tahsil etmesini sağlar. Ancak, icra kararının geçerli olabilmesi için, mahkemenin tüm yasal prosedürleri eksiksiz bir şekilde uygulaması gerekir. Aksi takdirde, icra kararı ilamsız olarak kabul edilebilir.

İcra kararının uygulanması sırasında, icra dairesi, kararın gerektirdiği işlemleri başlatır. Örneğin, borçluya ödeme talimatı gönderilir, mal varlığı haciz edilir ve gerekirse satışa çıkarılır. Bu süreçte, borçlunun haklarının korunması ve yasal gerekliliklere uygun hareket edilmesi büyük önem taşır. Aksi takdirde, icra kararı geçersiz sayılabilir ve alacaklının hakları kaybolabilir.

İcra kararının alınması ve uygulanması sürecinde, alacaklı ve borçlu arasındaki iletişim kritik bir rol oynar. Borçlu, icra kararını öğrendikten sonra ödeme yapma fırsatına sahiptir. Alacaklı ise, icra kararının gerektirdiği işlemleri zamanında başlatmalı ve yürütmelidir. Bu süreçte, yasal prosedürlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde uygulanması, ilamsız icra takibinin önlenmesi için temel bir adımdır.

İtiraz ve Yürütme Süreci​

İtiraz, icra kararı veya icra işlemleriyle ilgili alacaklı veya borçlu tarafından başlatılabilecek bir yasal süreçtir. İtiraz, icra kararının geçersiz sayılmasını veya icra işlemlerinin durdurulmasını amaçlar. İtiraz süreci, mahkeme tarafından belirlenen süre içinde yapılmalıdır. Gecikmiş itiraz, itirazın kabul edilmemesine yol açar. Bu nedenle, itiraz sürecinde yasal prosedürlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde uygulanması kritik öneme sahiptir.

İtiraz sürecinde, alacaklı veya borçlu, itirazın gerekçelerini ve delillerini mahkemeye sunar. Mahkeme, itirazın geçerliliğini değerlendirir ve icra kararını iptal edebilir veya değiştirebilir. İtirazın kabul edilmesi durumunda, icra takibi durdurulur veya yeniden düzenlenir. Bu süreç, alacaklının ve borçlunun haklarını korumak için önemli bir mekanizmadır.

Yürütme süreci, icra kararının mahkeme kararına uygun olarak uygulanmasıdır. İcra dairesi, icra kararının gerektirdiği işlemleri başlatır ve borçlunun ödemesini zorunlu kılar. Yürütme sürecinde, borçlunun haklarının korunması ve yasal gerekliliklere uygun hareket edilmesi büyük önem taşır. Aksi takdirde, icra takibinin geçersiz sayılmasına ve alacaklının haklarının kaybolmasına sebep olur.

Yürütme sürecinde, alacaklı ve borçlu arasındaki iletişim kritik bir rol oynar. Borçlu, yürütme sürecinde ödeme yapma fırsatına sahiptir. Alacaklı ise, yürütme sürecini zamanında başlatmalı ve yasal gerekliliklere uygun hareket etmelidir. Bu süreçte, yasal prosedürlerin eksiksiz ve doğru bir şekilde uygulanması, ilamsız icra takibinin önlenmesi için temel bir adımdır.

Uzman Önerileri ve İpuçları​

1. Alacak belgesini hazırlarken, tüm bilgileri eksiksiz ve doğru bir şekilde belgeleyin.
2. Borçlu iletişim bilgilerini güncel tutun ve bildirimleri zamanında gönderin.
3. İcra takibi başvurusu sırasında, mahkeme ve icra dairesi seçiminde doğruluğa önem verin.
4. Haciz işlemlerinde, yasal prosedürlere tam uyum sağlayın.
5. İcra kararının alınmasından sonra, yürütme sürecini titizlikle takip edin.
6. İtiraz yapmadan önce, mahkeme kararının geçerliliğini ve gerekçelerini dikkatlice değerlendirin.
7. Yürütme sürecinde borçlu haklarını kor
8. İcra takibinde kullanılan elektronik bildirim sistemlerini aktif olarak kullanın, böylece belirsizlik ve gecikme riskleri minimize olur.
9. Tüm delilleri ve ek belgeleri, icra dairesi talep ettiğinde eksiksiz olarak sunun; eksik delil, takibin ilamsız sayılmasına yol açar.
10. İcra sürecinde yasal danışmanlık alın; uzman görüşleri, hatalı adımları erken fark etmenizi sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular​

İcra takibi başlatmak için hangi belgeler gerekir?​

Alacak belgesi, borçlu bilgileri, sözleşme veya fatura kopyaları, gecikme faizi tutarları ve ilgili deliller gerekir.

İcra takibi sürecinde ne kadar süre vardır?​

Mahkeme kararının ardından, borçluya bildirim gönderildiği andan itibaren 14 gün içinde ödeme yapmak zorundadır.

İcra takibi ilamsız sayılırsa ne olur?​

İcra takibi ilamsız sayılırsa, alacaklı alacağını tahsil etme hakkını kaybeder, icra işlemleri iptal edilir ve borçlu maalesef cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.

Haciz işlemi nasıl yapılır?​

Haciz, borçlunun taşınabilir mallarının veya banka hesaplarının zımnı, satışa çıkarılması ve alacaklıya tahsil edilmesi sürecidir.

İtiraz sürecinde hangi süre içinde hareket edilmelidir?​

İtiraz, icra takibi başlatıldıktan sonra 14 gün içinde yapılmalıdır; bu süreyi aşmak itirazın reddedilmesine yol açar.

İcra takibi sırasında borçlunun savunma hakkı var mı?​

Evet, borçlu, icra bildirimini aldıktan sonra ödeme yapabilir veya itiraz açabilir; savunma hakları kanunla korunur.

İcra takibi sırasında borçlu varlıklarını gizleyebilir mi?​

Gizleme, icra takibini zorlaştırır ve yasal yaptırımlara sebep olabilir; mahkemeler, gizli varlıkları tespit etmek için araştırma yapabilir.

İcra takibi sürecinde vergi borçları da tahsil edilebilir mi?​

Evet, vergi borçları da icra takibiyle tahsil edilebilir; ancak, vergi dairesinin belirlediği özel prosedürler geçerlidir.

İcra takibi sonunda borçlu borcunu ödemezse ne olur?​

Borçlu ödeme yapmazsa, icra dairesi haciz işlemlerini sürdürür, mal varlığını satışa çıkarır ve elde edilen gelir alacaklıya tahsil edilir.

İcra takibi sürecinde alacaklı hangi haklara sahiptir?​

Alacaklı, borçluya bildirim gönderme, haciz başlatma, icra kararını alma ve gerekirse itiraz yapma haklarına sahiptir.

Sonuç​

İlamsız icra takibi, hem alacaklının hem de borçlunun haklarını ciddi şekilde zedeleyen bir durumdur. Temel kavramların iyi anlaşılması, yasal prosedürlerin eksiksiz uygulanması ve uzman önerilerinin titizlikle takip edilmesi, bu hataların önlenmesinde kritik rol oynar. İcra takibi sürecinde, belgelerin eksiksiz hazırlanması, borçluya doğru bildirimlerin zamanında yapılması, haciz işlemlerinin yasal çerçevede yürütülmesi ve itiraz süreçlerinin doğru şekilde yönetilmesi, sürecin adil ve yasal bir zeminde ilerlemesini sağlar. Uzmanların deneyimlerinden faydalanmak, süreç boyunca ortaya çıkabilecek riskleri minimize ederken, alacaklının haklarını güvence altına alır. İcra takibi ile ilgili konularda bilgi sahibi olmak ve doğru adımları atmak, hem finansal hem de hukuki açıdan güvenli bir ortam yaratır.