MalachiteCrescendo
Kayıtlı Kullanıcı
İcra ve İflas Kanunu son yıllarda öyle hızlı değişti ki avukatların bile yetişmekte zorlandığı bir alan haline geldi. Özellikle Yargıtay'ın 2023 ve 2024 yıllarında verdiği emsal kararlar, alacaklı ile borçlu arasındaki hassas dengeyi yeniden şekillendirdi. Birçok kişi bu değişikliklerden habersiz olduğu için ya hakkını alamıyor ya da gereksiz takip masraflarına katlanıyor. İşin ilginç tarafı, kanun maddeleri aynı kalsa bile içtihatlar öyle radikal yorumlar getiriyor ki uygulama bambaşka bir mecraya kayıyor.
Bir örnek vermek gerekirse, 2024 yılının başında konkordato sürecinde alacaklıların toplanma yetersayısıyla ilgili bir Yargıtay kararı, onlarca dosyanın yeniden değerlendirilmesine yol açtı. Eskiden "nasıl olsa mahkeme onaylar" denilen birçok proje, bu kararla birlikte reddedilmeye başlandı. Bu makalede tam olarak bu tür güncel gelişmeleri, temel kavramları ve pratikte dikkat edilmesi gereken noktaları konuşacağız. Ama önce şu soruyu sormak istiyorum: Sizce icra hukuku sadece alacak tahsil etmekten mi ibaret, yoksa borçluyu da koruyan bir kalkan mı?
İcra ve İflas Kanunu, Türk hukuk sisteminde alacaklıların haklarını devlet gücüyle tahsil etmesini sağlayan, ancak aynı zamanda borçlunun da insan onuruna yakışır bir yaşam sürmesini garanti altına alan bir çerçeve sunar. 2004 sayılı bu kanun, ilk bakışta sadece haciz ve satış işlemlerini düzenliyor gibi görünse de aslında çok daha geniş bir alanı kapsar. Özellikle iflas erteleme, konkordato, ihtiyati haciz ve rehnin paraya çevrilmesi gibi kurumlar, ekonominin can damarını oluşturur.
Güncel içtihatlar denildiğinde, işte bu kurumların Yargıtay tarafından nasıl yorumlandığı anlaşılır. Mesela bir Yargıtay kararı, borçlunun maaşına haciz konulması durumunda asgari ücretin altında kalan kısmın tamamen dokunulmaz olduğunu netleştirdi. Bu basit gibi görünse de uygulamada birçok takip dosyasında borçl
unun maalesef bu korumadan yeterince yararlanamadığı görülüyor. İşte güncel içtihatlar tam olarak bu tür boşlukları dolduruyor ve uygulamada birliği sağlıyor.
Konkordato, borçlu şirketin iflas etmeden yeniden yapılandırılmasını amaçlayan bir mekanizma. Ancak son iki yılda Yargıtay, konkordato taleplerine eskisine göre çok daha sıkı bir denetim getirdi. Özellikle 2023 yılında verilen bir karar, "konkordato geçici mühlet" aşamasında borçlunun işletme faaliyetlerini sürdürebildiğini ispatlama yükünü ağırlaştırdı. Artık sadece "borçlarımı ödeyemiyorum" demek yetmiyor; borçlunun somut verilerle, bağımsız bir bilirkişi raporuyla iyileşme potansiyelini kanıtlaması gerekiyor. Bu değişiklik, özellikle inşaat ve tekstil sektöründe faaliyet gösteren binlerce şirketi doğrudan etkiledi. Birçok firma, yeterli belge sunamadığı için konkordato talebi reddedilerek iflasa sürüklendi.
Yargıtay'ın bir başka önemli içtihadı da alacaklıların konkordato projesine itiraz süresiyle ilgili. Eskiden itiraz süresi kaçırıldığında alacaklı sessiz kabul sayılırken, yeni kararlarla birlikte mahkemenin resen (kendiliğinden) alacaklıların menfaatini gözetme yükümlülüğü arttı. Yani alacaklı itiraz etmese bile, mahkeme projeyi adil bulmazsa onaylamayabiliyor. Bu, özellikle küçük alacaklılar için büyük bir kazanım.
İhtiyati haciz, alacaklının daha dava açılmadan veya henüz kesinleşmiş bir ilam olmadan borçlunun malvarlığına tedbir koymasını sağlar. Ancak Yargıtay, 2024 yılı başında verdiği bir genel kurul kararıyla bu kurumun kötüye kullanılmasının önüne geçmeye çalıştı. Artık ihtiyati haciz kararı almak için sadece bir senet veya çek ibraz etmek yetmiyor; alacaklının "yaklaşık ispat" standardını karşılaması, yani alacağın varlığı konusunda kuvvetli bir kanaat oluşturacak deliller sunması gerekiyor. Örneğin, karşı tarafın imzasını inkar ettiği bir senede dayanan ihtiyati haciz talepleri, mahkemeler tarafından sıklıkla reddediliyor. Bu karar, özellikle ticari hayatta birbirine sürekli senet veren firmalar arasında büyük yankı uyandırdı.
Rehinle teminat altına alınmış alacaklarda, icra takibinin başlatılması ve rehinli malın satışı arasındaki süreç oldukça teknik. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2023 yılı sonunda verdiği bir kararla, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte ödeme emrinin tebliğ edilmemesi durumunda takibin iptal edilmesi gerektiğine hükmetti. Önceki uygulamada bazı icra müdürlükleri, rehinli takiplerde ödeme emri yerine doğrudan satış talebine geçebiliyordu. Artık bu uygulama tamamen kalktı. Rehinli alacaklılar, takip talebinde bulunduktan sonra mutlaka borçluya usulüne uygun bir ödeme emri gönderilmesini beklemek zorunda. Aksi halde satış aşamasına geçilse bile, borçlu şikayet yoluna giderek satışın iptalini sağlayabiliyor.
Günlük hayatta en sık karşılaşılan icra işlemlerinden biri maaş haczi. Yargıtay, 2024 yılı içinde verdiği bir dizi kararla, maaş haczi uygulamasında borçlunun yaşam hakkını daha güçlü korumaya başladı. Özellikle asgari ücret düzeyindeki maaşlarda haciz kesintisinin sadece dörtte bir oranında yapılması gerektiği, ancak bu kesintinin bile borçlunun eline geçen net tutarı asgari ücretin altına düşürmemesi gerektiği vurgulandı. Pratikte bu ne anlama geliyor? Diyelim ki bir borçlunun maaşı 20.000 TL, asgari ücret ise 17.000 TL. İcra dairesi bu maaşın sadece dörtte birini (5.000 TL) kesecek, ancak kesinti sonrası kalan 15.000 TL asgari ücretin altında kaldığı için kesinti yapılmayacak. İşte bu tür incelikler, güncel içtihatlar sayesinde netlik kazandı.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun değişikliğiyle birlikte iflas erteleme kurumu kaldırıldı ve yerini konkordato aldı. Ancak geçiş döneminde mahkemeler, eski dosyalarda ne yapılacağı konusunda yoğun bir içtihat oluşturdu. Yargıtay, 2023-2024 yıllarında verdiği kararlarla, iflas erteleme talebi reddedilen şirketlerin doğrudan iflasına karar verilmemesi, bunun yerine bu şirketlere konkordato başvurusu yapmaları için makul bir süre tanınması gerektiğine hükmetti. Bu karar, özellikle pandemi sonrası zor durumda kalan KOBİ'ler için can simidi oldu. Aksi halde birçok şirket, geçiş dönemi düzenlemelerinin yetersizliği nedeniyle hazırlıksız iflas edecekti.
İcra hukukunda ticari defterlerin delil olarak kullanılması sıkça gündeme gelir. Yargıtay, 2024 yılında verdiği bir kararla, tacir olan borçlunun ticari defterlerini ibraz etmemesi durumunda alacaklının iddialarının doğru kabul edilebileceğini netleştirdi. Ancak bu kabulün sınırsız olmadığı, defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığının ve alacaklının sunduğu belgelerin sahteliğinin iddia edilmesi halinde mahkemenin derinlemesine inceleme yapması gerektiği de vurgulandı. Bu içtihat, özellikle ticari alacak takiplerinde taraflar arasındaki güç dengesini bir nebze olsun düzeltti.
1. İhtiyati haciz başvurusunda acele etmeyin: Yargıtay'ın yaklaşık ispat standardını yükselttiğini unutmayın. Sadece senedi ibraz etmek yetmeyebilir; borç ilişkisini ispatlayan ek belgeler (fatura, e-posta yazışmaları, banka dekontu) hazırlayın. Aksi halde talebiniz reddedilebilir ve dava masrafları size kalır.
2. Konkordato projenizde gerçekçi olun: Yargıtay, projeksiyonlarınızı bağımsız uzman raporlarıyla desteklemenizi şart koşuyor. Kendi hazırladığınız iyileştirme planı yerine, en az iki bağımsız mali müşavir veya SMMM tarafından onaylanmış bir rapor sunun. Ayrıca, konkordato süresince borçlunun faaliyetlerine devam edebileceğini somut siparişler, projeler veya sözleşmelerle kanıtlayın.
3. Maaş haczi kesintilerini düzenli kontrol edin: İcra müdürlükleri zaman zaman yanlış oranlarda kesinti yapabiliyor. Borçluysanız, maaş bordronuzu her ay kontrol edin ve asgari ücret korumasını aşan bir kesinti varsa icra mahkemesine şikayette bulunun. Alacaklıysanız, fazla kesinti yapılması durumunda borçlunun şikayetiyle karşılaşmamak için icra müdürlüğüne doğru oranı bildirin.
4. Rehinli takiplerde ödeme emrini bekleyin: Yeni içtihatla birlikte, rehinli takiplerde ödeme emri tebliği zorunlu hale geldi. Satış talebinde bulunmadan önce ödeme emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edildiğinden emin olun. Tebliğat yapılmadan satışa geçerseniz, borçlu satışın iptalini sağlayabilir ve tüm masraflar size yansıtılır.
5. İflas tehlikesi varsa konkordato başvurusunu geciktirmeyin: Yargıtay, iflas erteleme döneminden konkordatoya geçişte süre tanısa da, bu süre sınırlıdır. Borçlarınızı ödeyemeyecek duruma geldiğinizi fark ettiğiniz anda hemen bir hukuk danışmanıyla konkordato başvurusu hazırlığına başlayın. Geç kalırsanız, mahkeme doğrudan iflas kararı verebilir.
6. Alacaklı iseniz itiraz sürelerini kaçırmayın: Konkordato projesine itiraz süresi genellikle 15 gün. Ancak Yargıtay, mahkemenin resen inceleme yükümlülüğü olduğunu söylese de, bu sizin hiç itiraz etmemeniz anlamına gelmez. Süresi içinde yazılı itiraz dilekçesi vererek menfaatinizi koruyun. Ayrıca itirazınızda somut gerekçeler sunmaya özen gösterin.
7. Ticari defterlerinizi güncel ve usulüne uygun tutun: Yargıtay, defter ibraz etmeyen tacirin aleyhine sonuçlar doğurabileceğini netleştirdi. Defterlerinizi yıllık olarak notere tasdik ettirin, elektronik defter (e-defter) kullanıyorsanız beratlarını zamanında yükleyin. Alacak takibine uğradığınızda defterlerinizi eksiksiz sunarak iddialarınızı güçlendirebilirsiniz.
8. İcra takibinde zamanaşımı süresini hesaplayın: Güncel içtihatlarla birlikte takip talebinden sonraki zamanaşımı süreleri daha dikkatli takip ediliyor. İcra dosyasında altı ay boyunca işlem yapılmazsa dosya işlemden kaldırılıyor. Bunu engellemek için düzenli olarak dosyaya nitelikli işlem (örneğin haciz talebi, adres araştırması) yapın. Aksi halde alacağınız zamanaşımına uğrayabilir.
Konkordato sürecinde alacaklı olarak ne zaman para al
Konkordato sürecinde alacaklı olarak paranızı almanız, konkordato projesinin mahkeme tarafından onaylanmasından sonra belirlenen ödeme planına bağlıdır. Genellikle projede bir ödeme takvimi bulunur; örneğin ilk üç yıl sadece faiz ödemesi, sonraki yıllarda anapara taksitleri gibi. Ancak unutmayın ki konkordato süresince (genellikle 1-3 yıl) alacaklıların çoğu herhangi bir ödeme almaz. Mahkeme onayından sonra dahi ödemeler projeye göre yapılır. Alacaklının projeye itiraz etmemesi veya itirazının reddedilmesi halinde plana uymak zorundasınız. Eğer borçlu projeye uymazsa, konkordatonun feshi için dava açabilirsiniz.
İcra takibine konu alacağın türüne göre zamanaşımı süreleri değişir. Kambiyo senetlerinde (çek, bono, poliçe) zamanaşımı 3 yıl, ticari alacaklarda 5 yıl, adi alacaklarda ise 10 yıldır. Ancak icra takibi başlatıldıktan sonra zamanaşımı kesilir ve yeniden işlemeye başlar. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, icra dosyasında 6 ay boyunca hiçbir işlem yapılmazsa dosyanın işlemden kaldırılması ve zamanaşımının yeniden işlemeye başlamasıdır. Güncel içtihatlarla birlikte mahkemeler, bu sürelere çok sıkı riayet ediyor.
Evet, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda yapılan değişiklikle iflas erteleme kurumu tamamen kaldırıldı. Yerine İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen konkordato kurumu geçti. Ancak geçiş dönemi nedeniyle eski dosyalarla ilgili Yargıtay'ın özel içtihatları bulunuyor. Eğer şirketiniz borçlarını ödeyemeyecek durumdaysa, iflas erteleme başvurusu yapmak yerine doğrudan konkordato başvurusu yapmanız gerekiyor. Bu süreçte geçici mühlet ve kesin mühlet aşamaları bulunuyor ve Yargıtay'ın yeni kararlarıyla birlikte süreç daha sıkı denetleniyor.
Evet, ihtiyati haciz kararına itiraz edebilirsiniz. İhtiyati haciz kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde yetkili icra mahkemesine itiraz dilekçesi sunabilirsiniz. İtiraz gerekçeleriniz arasında alacağın bulunmadığı, yaklaşık ispat koşulunun sağlanmadığı, yetki itirazı veya teminatın eksik olduğu gibi hususlar yer alabilir. Mahkeme itirazınızı değerlendirir ve kararı onaylayabilir, kaldırabilir veya değiştirebilir. Güncel Yargıtay içtihatları, itiraz aşamasında alacaklının delillerinin çok sıkı incelenmesi gerektiğini vurguluyor.
İcra ve İflas Kanunu'ndaki güncel içtihatlar, hukukun sadece yazılı kurallardan ibaret olmadığını, aynı zamanda yaşayan bir organizma olduğunu bir kez daha gösteriyor. Yargıtay'ın 2023 ve 2024 yıllarında verdiği kararlar, alacaklı ile borçlu arasındaki dengeleri yeniden tanımlarken, uygulamada ciddi değişikliklere yol açtı. Konkordatodan maaş haczi sınırlamalarına, ihtiyati hacizden rehnin paraya çevrilmesine kadar birçok alanda içtihatlar takip edilmezse, hak kaybı yaşamak kaçınılmaz hale geliyor.
Bu nedenle, ister alacaklı ister borçlu olun, güncel yargı kararlarını düzenli olarak takip etmenizi ve bir hukuk danışmanıyla çalışmanızı öneririm. Unutmayın, icra hukuku sadece tahsilat makineleriyle ilgili değildir; aynı zamanda adaleti sağlamak ve ekonomik hayatı düzenlemek için var olan karmaşık bir sistemdir. Bu sistemi anlamak ve içtihatların getirdiği yeniliklere ayak uydurmak, hakkınızı korumanın en önemli anahtarıdır.
Bir örnek vermek gerekirse, 2024 yılının başında konkordato sürecinde alacaklıların toplanma yetersayısıyla ilgili bir Yargıtay kararı, onlarca dosyanın yeniden değerlendirilmesine yol açtı. Eskiden "nasıl olsa mahkeme onaylar" denilen birçok proje, bu kararla birlikte reddedilmeye başlandı. Bu makalede tam olarak bu tür güncel gelişmeleri, temel kavramları ve pratikte dikkat edilmesi gereken noktaları konuşacağız. Ama önce şu soruyu sormak istiyorum: Sizce icra hukuku sadece alacak tahsil etmekten mi ibaret, yoksa borçluyu da koruyan bir kalkan mı?
Temel Kavramlar ve Tanım
İcra ve İflas Kanunu, Türk hukuk sisteminde alacaklıların haklarını devlet gücüyle tahsil etmesini sağlayan, ancak aynı zamanda borçlunun da insan onuruna yakışır bir yaşam sürmesini garanti altına alan bir çerçeve sunar. 2004 sayılı bu kanun, ilk bakışta sadece haciz ve satış işlemlerini düzenliyor gibi görünse de aslında çok daha geniş bir alanı kapsar. Özellikle iflas erteleme, konkordato, ihtiyati haciz ve rehnin paraya çevrilmesi gibi kurumlar, ekonominin can damarını oluşturur.
Güncel içtihatlar denildiğinde, işte bu kurumların Yargıtay tarafından nasıl yorumlandığı anlaşılır. Mesela bir Yargıtay kararı, borçlunun maaşına haciz konulması durumunda asgari ücretin altında kalan kısmın tamamen dokunulmaz olduğunu netleştirdi. Bu basit gibi görünse de uygulamada birçok takip dosyasında borçl
unun maalesef bu korumadan yeterince yararlanamadığı görülüyor. İşte güncel içtihatlar tam olarak bu tür boşlukları dolduruyor ve uygulamada birliği sağlıyor.
Konkordato Sürecinde Yargıtay'ın Yeni Yaklaşımı
Konkordato, borçlu şirketin iflas etmeden yeniden yapılandırılmasını amaçlayan bir mekanizma. Ancak son iki yılda Yargıtay, konkordato taleplerine eskisine göre çok daha sıkı bir denetim getirdi. Özellikle 2023 yılında verilen bir karar, "konkordato geçici mühlet" aşamasında borçlunun işletme faaliyetlerini sürdürebildiğini ispatlama yükünü ağırlaştırdı. Artık sadece "borçlarımı ödeyemiyorum" demek yetmiyor; borçlunun somut verilerle, bağımsız bir bilirkişi raporuyla iyileşme potansiyelini kanıtlaması gerekiyor. Bu değişiklik, özellikle inşaat ve tekstil sektöründe faaliyet gösteren binlerce şirketi doğrudan etkiledi. Birçok firma, yeterli belge sunamadığı için konkordato talebi reddedilerek iflasa sürüklendi.
Yargıtay'ın bir başka önemli içtihadı da alacaklıların konkordato projesine itiraz süresiyle ilgili. Eskiden itiraz süresi kaçırıldığında alacaklı sessiz kabul sayılırken, yeni kararlarla birlikte mahkemenin resen (kendiliğinden) alacaklıların menfaatini gözetme yükümlülüğü arttı. Yani alacaklı itiraz etmese bile, mahkeme projeyi adil bulmazsa onaylamayabiliyor. Bu, özellikle küçük alacaklılar için büyük bir kazanım.
İhtiyati Hacizde Yaklaşık İspat Standardı
İhtiyati haciz, alacaklının daha dava açılmadan veya henüz kesinleşmiş bir ilam olmadan borçlunun malvarlığına tedbir koymasını sağlar. Ancak Yargıtay, 2024 yılı başında verdiği bir genel kurul kararıyla bu kurumun kötüye kullanılmasının önüne geçmeye çalıştı. Artık ihtiyati haciz kararı almak için sadece bir senet veya çek ibraz etmek yetmiyor; alacaklının "yaklaşık ispat" standardını karşılaması, yani alacağın varlığı konusunda kuvvetli bir kanaat oluşturacak deliller sunması gerekiyor. Örneğin, karşı tarafın imzasını inkar ettiği bir senede dayanan ihtiyati haciz talepleri, mahkemeler tarafından sıklıkla reddediliyor. Bu karar, özellikle ticari hayatta birbirine sürekli senet veren firmalar arasında büyük yankı uyandırdı.
Rehnin Paraya Çevrilmesinde İcra Emri İhtilafı
Rehinle teminat altına alınmış alacaklarda, icra takibinin başlatılması ve rehinli malın satışı arasındaki süreç oldukça teknik. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2023 yılı sonunda verdiği bir kararla, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipte ödeme emrinin tebliğ edilmemesi durumunda takibin iptal edilmesi gerektiğine hükmetti. Önceki uygulamada bazı icra müdürlükleri, rehinli takiplerde ödeme emri yerine doğrudan satış talebine geçebiliyordu. Artık bu uygulama tamamen kalktı. Rehinli alacaklılar, takip talebinde bulunduktan sonra mutlaka borçluya usulüne uygun bir ödeme emri gönderilmesini beklemek zorunda. Aksi halde satış aşamasına geçilse bile, borçlu şikayet yoluna giderek satışın iptalini sağlayabiliyor.
Maaş Haczi ve Kesinti Sınırlamaları
Günlük hayatta en sık karşılaşılan icra işlemlerinden biri maaş haczi. Yargıtay, 2024 yılı içinde verdiği bir dizi kararla, maaş haczi uygulamasında borçlunun yaşam hakkını daha güçlü korumaya başladı. Özellikle asgari ücret düzeyindeki maaşlarda haciz kesintisinin sadece dörtte bir oranında yapılması gerektiği, ancak bu kesintinin bile borçlunun eline geçen net tutarı asgari ücretin altına düşürmemesi gerektiği vurgulandı. Pratikte bu ne anlama geliyor? Diyelim ki bir borçlunun maaşı 20.000 TL, asgari ücret ise 17.000 TL. İcra dairesi bu maaşın sadece dörtte birini (5.000 TL) kesecek, ancak kesinti sonrası kalan 15.000 TL asgari ücretin altında kaldığı için kesinti yapılmayacak. İşte bu tür incelikler, güncel içtihatlar sayesinde netlik kazandı.
İflasın Ertelenmesinden Konkordato Geçiş Dönemi
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun değişikliğiyle birlikte iflas erteleme kurumu kaldırıldı ve yerini konkordato aldı. Ancak geçiş döneminde mahkemeler, eski dosyalarda ne yapılacağı konusunda yoğun bir içtihat oluşturdu. Yargıtay, 2023-2024 yıllarında verdiği kararlarla, iflas erteleme talebi reddedilen şirketlerin doğrudan iflasına karar verilmemesi, bunun yerine bu şirketlere konkordato başvurusu yapmaları için makul bir süre tanınması gerektiğine hükmetti. Bu karar, özellikle pandemi sonrası zor durumda kalan KOBİ'ler için can simidi oldu. Aksi halde birçok şirket, geçiş dönemi düzenlemelerinin yetersizliği nedeniyle hazırlıksız iflas edecekti.
Ticari Defterlerin Delil Değeri ve İcra Takibi
İcra hukukunda ticari defterlerin delil olarak kullanılması sıkça gündeme gelir. Yargıtay, 2024 yılında verdiği bir kararla, tacir olan borçlunun ticari defterlerini ibraz etmemesi durumunda alacaklının iddialarının doğru kabul edilebileceğini netleştirdi. Ancak bu kabulün sınırsız olmadığı, defterlerin usulüne uygun tutulup tutulmadığının ve alacaklının sunduğu belgelerin sahteliğinin iddia edilmesi halinde mahkemenin derinlemesine inceleme yapması gerektiği de vurgulandı. Bu içtihat, özellikle ticari alacak takiplerinde taraflar arasındaki güç dengesini bir nebze olsun düzeltti.
Uzman Önerileri ve İpuçları
1. İhtiyati haciz başvurusunda acele etmeyin: Yargıtay'ın yaklaşık ispat standardını yükselttiğini unutmayın. Sadece senedi ibraz etmek yetmeyebilir; borç ilişkisini ispatlayan ek belgeler (fatura, e-posta yazışmaları, banka dekontu) hazırlayın. Aksi halde talebiniz reddedilebilir ve dava masrafları size kalır.
2. Konkordato projenizde gerçekçi olun: Yargıtay, projeksiyonlarınızı bağımsız uzman raporlarıyla desteklemenizi şart koşuyor. Kendi hazırladığınız iyileştirme planı yerine, en az iki bağımsız mali müşavir veya SMMM tarafından onaylanmış bir rapor sunun. Ayrıca, konkordato süresince borçlunun faaliyetlerine devam edebileceğini somut siparişler, projeler veya sözleşmelerle kanıtlayın.
3. Maaş haczi kesintilerini düzenli kontrol edin: İcra müdürlükleri zaman zaman yanlış oranlarda kesinti yapabiliyor. Borçluysanız, maaş bordronuzu her ay kontrol edin ve asgari ücret korumasını aşan bir kesinti varsa icra mahkemesine şikayette bulunun. Alacaklıysanız, fazla kesinti yapılması durumunda borçlunun şikayetiyle karşılaşmamak için icra müdürlüğüne doğru oranı bildirin.
4. Rehinli takiplerde ödeme emrini bekleyin: Yeni içtihatla birlikte, rehinli takiplerde ödeme emri tebliği zorunlu hale geldi. Satış talebinde bulunmadan önce ödeme emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edildiğinden emin olun. Tebliğat yapılmadan satışa geçerseniz, borçlu satışın iptalini sağlayabilir ve tüm masraflar size yansıtılır.
5. İflas tehlikesi varsa konkordato başvurusunu geciktirmeyin: Yargıtay, iflas erteleme döneminden konkordatoya geçişte süre tanısa da, bu süre sınırlıdır. Borçlarınızı ödeyemeyecek duruma geldiğinizi fark ettiğiniz anda hemen bir hukuk danışmanıyla konkordato başvurusu hazırlığına başlayın. Geç kalırsanız, mahkeme doğrudan iflas kararı verebilir.
6. Alacaklı iseniz itiraz sürelerini kaçırmayın: Konkordato projesine itiraz süresi genellikle 15 gün. Ancak Yargıtay, mahkemenin resen inceleme yükümlülüğü olduğunu söylese de, bu sizin hiç itiraz etmemeniz anlamına gelmez. Süresi içinde yazılı itiraz dilekçesi vererek menfaatinizi koruyun. Ayrıca itirazınızda somut gerekçeler sunmaya özen gösterin.
7. Ticari defterlerinizi güncel ve usulüne uygun tutun: Yargıtay, defter ibraz etmeyen tacirin aleyhine sonuçlar doğurabileceğini netleştirdi. Defterlerinizi yıllık olarak notere tasdik ettirin, elektronik defter (e-defter) kullanıyorsanız beratlarını zamanında yükleyin. Alacak takibine uğradığınızda defterlerinizi eksiksiz sunarak iddialarınızı güçlendirebilirsiniz.
8. İcra takibinde zamanaşımı süresini hesaplayın: Güncel içtihatlarla birlikte takip talebinden sonraki zamanaşımı süreleri daha dikkatli takip ediliyor. İcra dosyasında altı ay boyunca işlem yapılmazsa dosya işlemden kaldırılıyor. Bunu engellemek için düzenli olarak dosyaya nitelikli işlem (örneğin haciz talebi, adres araştırması) yapın. Aksi halde alacağınız zamanaşımına uğrayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İcra dosyasıma nasıl itiraz edebilirim?
İcra takibine itiraz etmek için ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı bir itiraz dilekçesi vermeniz gerekiyor. Dilekçede borcun tamamına veya bir kısmına itiraz ettiğinizi, varsa itiraz gerekçelerinizi (imza inkarı, zamanaşımı, fazla faiz talebi gibi) açıkça belirtin. İtirazınızı süresinde yapmazsanız takip kesinleşir ve malvarlığınıza haciz konulabilir.Maaşıma haciz geldi, ne yapmalıyım?
Öncelikle maaş haczi kesintisinin yasal sınırları aşmadığını kontrol edin. Asgari ücretin altında kalan maaş tutarlarına haciz konulamaz. Eğer kesinti hatalıysa, icra mahkemesine şikayet başvurusu yapabilirsiniz. Ayrıca, borcun tamamını ödemek için icra dairesiyle taksitlendirme anlaşması yapma imkanınız da bulunuyor. Bunun için icra müdürlüğüne başvurarak maaş haczi kesintisinin durdurulmasını ve taksit planı sunulmasını talep edebilirsiniz.Konkordato sürecinde alacaklı olarak ne zaman para al
rım?
Konkordato sürecinde alacaklı olarak paranızı almanız, konkordato projesinin mahkeme tarafından onaylanmasından sonra belirlenen ödeme planına bağlıdır. Genellikle projede bir ödeme takvimi bulunur; örneğin ilk üç yıl sadece faiz ödemesi, sonraki yıllarda anapara taksitleri gibi. Ancak unutmayın ki konkordato süresince (genellikle 1-3 yıl) alacaklıların çoğu herhangi bir ödeme almaz. Mahkeme onayından sonra dahi ödemeler projeye göre yapılır. Alacaklının projeye itiraz etmemesi veya itirazının reddedilmesi halinde plana uymak zorundasınız. Eğer borçlu projeye uymazsa, konkordatonun feshi için dava açabilirsiniz.
İcra takibinde zamanaşımı süresi kaç yıldır?
İcra takibine konu alacağın türüne göre zamanaşımı süreleri değişir. Kambiyo senetlerinde (çek, bono, poliçe) zamanaşımı 3 yıl, ticari alacaklarda 5 yıl, adi alacaklarda ise 10 yıldır. Ancak icra takibi başlatıldıktan sonra zamanaşımı kesilir ve yeniden işlemeye başlar. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, icra dosyasında 6 ay boyunca hiçbir işlem yapılmazsa dosyanın işlemden kaldırılması ve zamanaşımının yeniden işlemeye başlamasıdır. Güncel içtihatlarla birlikte mahkemeler, bu sürelere çok sıkı riayet ediyor.
İflas erteleme kalktı mı, yerine ne geldi?
Evet, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda yapılan değişiklikle iflas erteleme kurumu tamamen kaldırıldı. Yerine İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenen konkordato kurumu geçti. Ancak geçiş dönemi nedeniyle eski dosyalarla ilgili Yargıtay'ın özel içtihatları bulunuyor. Eğer şirketiniz borçlarını ödeyemeyecek durumdaysa, iflas erteleme başvurusu yapmak yerine doğrudan konkordato başvurusu yapmanız gerekiyor. Bu süreçte geçici mühlet ve kesin mühlet aşamaları bulunuyor ve Yargıtay'ın yeni kararlarıyla birlikte süreç daha sıkı denetleniyor.
İhtiyati haciz kararına itiraz edebilir miyim?
Evet, ihtiyati haciz kararına itiraz edebilirsiniz. İhtiyati haciz kararının tebliğinden itibaren 7 gün içinde yetkili icra mahkemesine itiraz dilekçesi sunabilirsiniz. İtiraz gerekçeleriniz arasında alacağın bulunmadığı, yaklaşık ispat koşulunun sağlanmadığı, yetki itirazı veya teminatın eksik olduğu gibi hususlar yer alabilir. Mahkeme itirazınızı değerlendirir ve kararı onaylayabilir, kaldırabilir veya değiştirebilir. Güncel Yargıtay içtihatları, itiraz aşamasında alacaklının delillerinin çok sıkı incelenmesi gerektiğini vurguluyor.
Sonuç
İcra ve İflas Kanunu'ndaki güncel içtihatlar, hukukun sadece yazılı kurallardan ibaret olmadığını, aynı zamanda yaşayan bir organizma olduğunu bir kez daha gösteriyor. Yargıtay'ın 2023 ve 2024 yıllarında verdiği kararlar, alacaklı ile borçlu arasındaki dengeleri yeniden tanımlarken, uygulamada ciddi değişikliklere yol açtı. Konkordatodan maaş haczi sınırlamalarına, ihtiyati hacizden rehnin paraya çevrilmesine kadar birçok alanda içtihatlar takip edilmezse, hak kaybı yaşamak kaçınılmaz hale geliyor.
Bu nedenle, ister alacaklı ister borçlu olun, güncel yargı kararlarını düzenli olarak takip etmenizi ve bir hukuk danışmanıyla çalışmanızı öneririm. Unutmayın, icra hukuku sadece tahsilat makineleriyle ilgili değildir; aynı zamanda adaleti sağlamak ve ekonomik hayatı düzenlemek için var olan karmaşık bir sistemdir. Bu sistemi anlamak ve içtihatların getirdiği yeniliklere ayak uydurmak, hakkınızı korumanın en önemli anahtarıdır.
