Haciz ihbarnamesi nedir?
İcra müdürlüğü, borçlunun alacaklısına ait bir alacağın üçüncü kişi nezdinde bulunduğunu öğrendiğinde bu kişiye haciz ihbarnamesi gönderir. Uygulamada en sık bankalara, işverenlere, kiraya verenlere ve ticari ilişki içinde bulunulan firmalara çıkar. Dayanak, İcra ve İflas Kanunu'nun 89. maddesidir.
İhbarname, üçüncü kişiye iki temel sorumluluk yükler:
- Borçludan olan alacağını icra dairesine bildirmek,
- Borçluya ait mal veya alacağı elinde bulunduruyorsa bunu icra dairesine teslim etmek.
Bu bildirimi süresinde yapmayan üçüncü kişi, borçlu sayılarak kendi malvarlığıyla sorumlu tutulabilir. Bu nedenle tebligatın tarihi ve itiraz süresi dosyanın en kritik unsurlarıdır.
Üç ihbarname aşaması ve süreler
- Birinci ihbarname: Tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde beyanda bulunulmalıdır. Bu süre içinde malın elinde bulunmadığı veya borçluya borçlu olunmadığı bildirilirse sorumluluk doğmaz.
- İkinci ihbarname: İlk beyan verilmez veya yetersiz görülürse ikinci ihbarname gönderilir; yine 7 gün içinde itiraz edilmelidir.
- Üçüncü ihbarname: Son aşamadır. Bu ihbarnameye de 7 gün içinde itiraz edilmezse üçüncü kişi, borçluya borçlu olduğu tutar kadar sorumlu hale gelir ve hakkında ayrı bir takip yürütülebilir.
Süreler tebliğ tarihinden itibaren işler; tebliğ tarihinin doğru tespiti (muhtar tebliği, elektronik tebligat, TK 21/2 kapsamındaki işlemler) itirazın kabulü açısından belirleyicidir.
Hangi gerekçelerle itiraz edilebilir?
- Borçluya herhangi bir borcun bulunmaması,
- Borçlunun üçüncü kişi nezdinde mal veya alacağının olmaması,
- Alacağın henüz muaccel olmaması veya şarta bağlı bulunması,
- Rehin, hapis hakkı gibi üçüncü kişiye öncelik tanıyan hakların varlığı,
- İhbarnamenin usulüne uygun tebliğ edilmemesi.
İtiraz yazılı olarak ve gerekçe gösterilerek yapılmalıdır; "borcum yok" biçimindeki soyut beyan, icra mahkemesinde yeterli kabul edilmez. Bankalar açısından müşteri sırrı ve hesap hareketleri, işveren açısından ücret ve kesinti belgeleri dosyaya sunulmalıdır.
Süresi kaçırılırsa ne olur?
Üçüncü kişi süresinde itiraz etmezse, borçluya borçlu sayılır. Bu durumda icra dairesi, üçüncü kişi hakkında mevcut takip dosyası üzerinden işlem yapılmasını talep edebilir. Ancak uygulamada sorumluluğun kapsamı ve itirazın kabulü, dosyadaki belgelerle birlikte icra mahkemesinde değerlendirilir. Bu nedenle tebligatı alan üçüncü kişinin, süresi içinde beyanda bulunması ve varsa belgelerini eklemesi en güvenli yoldur.
Pratik kontrol listesi
- Tebliğ tarihini ve son günü not edin.
- Borçluya borç bulunup bulunmadığını kayıtlarınızdan doğrulayın.
- Beyanı yazılı yapın, gerekçeyi somutlaştırın.
- Alacağın muacceliyet tarihini ve varsa rehin/hapis hakkını belirtin.
- İtiraz dilekçesinin bir kopyasını icra dosyasına sunun ve dosya numarasını takip edin.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıkta dosya kapsamı ve güncel mevzuat esas alınmalıdır.