Araç haczi nasıl başlar?
Alacaklı, icra dosyasındaki alacağı için borçlu adına kayıtlı taşıt üzerine haciz koydurabilir. İcra müdürlüğü önce **Trafik Tescil Şube Müdürlüğü'ne** yazı yazarak aracın kayıt bilgilerini ister; ardından kayıt üzerine haciz şerhi işlenir. Uygulamada araç, borçlunun elinde olabileceği gibi üçüncü bir kişide (tamirci, otopark, kiraya verilen filo) de bulunabilir.
Bu aşamada dosyada üç ayrı işlem birlikte yürür:
- Aracın kaydına haciz şerhi işlenmesi,
- Aracın fiilen muhafaza altına alınması ya da yediemine teslimi,
- Satış işlemlerinin başlatılması için ilgili kurumlara yazı yazılması.
Yediemin nedir, neyi değiştirir?
Haczedilen araç her zaman otoparka çekilmez. İcra müdürlüğü değer kaybını önlemek için aracı borçluya **yediemin** olarak bırakabilir. Yediemin, aracın kendisine teslim edildiği kişidir ve aracı satış anına kadar korumakla yükümlüdür.
- Yediemin, aracın kullanımına devam edebilir; ancak aracı satamaz, devredemez, ağır hasara uğratamaz.
- Aracın bulunduğu yer değişirse icra müdürlüğüne bildirilmelidir.
- Yediemin yükümlülüklerini ihlal ederse sorumluluk doğar; bu nedenle teslim tutanağındaki kayıtlar dikkatle okunmalıdır.
Araç otoparkta muhafaza ediliyorsa günlük muhafaza ücreti işler ve bu tutar satış bedelinden karşılanır. Uzun süren dosyalarda muhafaza masrafı aracın değerine yaklaşabilir.
Trafikten men ne zaman gündeme gelir?
Trafikten men, haczin doğrudan sonucu değildir; **satış aşamasında** gündeme gelir. İcra müdürlüğü satış işlemleri için gerekli yazıyı ilgili birimlere gönderdiğinde, araç üzerindeki devir işlemleri kısıtlanır. Borçlu aracı bu aşamada muayeneye sokabilir veya kullanmaya devam edebilir; ancak üçüncü kişiye devredemez.
Bu nedenle "haciz konuldu" ile "trafikten men edildi" ifadeleri aynı anlama gelmez. Hangisinin uygulandığını dosyadan ve Trafik Tescil kaydından kontrol etmek gerekir.
Haczedilemezlik iddiası
İcra ve İflas Kanunu'nda bazı mallar haczedilemez sayılmıştır. Aracın zorunlu ihtiyaç niteliğinde olduğu, borçlunun geçimini bu araçla sağladığı veya maluliyet nedeniyle kullanıldığı yönünde iddialar ileri sürülebilir. Ancak bu istisnalar dar yorumlanır; her binek araç otomatik olarak haczedilemez sayılmaz. İddianın dosyaya belgeyle konulması gerekir.
Haczi kaldırmanın yolları
- **Borcun ödenmesi:** Dosya borcu kapatıldığında icra müdürlüğü haczin kaldırılması için gereken yazıları yazar.
- **Alacaklı ile anlaşma:** Ödeme planı yapılır ve alacaklı hacizden feragat ederse kayıt kaldırılır.
- **Teminat gösterilmesi:** İcra mahkemesinden teminat karşılığı haczin kaldırılması istenebilir.
- **Menfi tespit davası:** Borcun bulunmadığı yönünde dava açılıp ihtiyati tedbir kararı alınması hâlinde haciz uygulanması durabilir.
- **İstihkak iddiası:** Araç fiilen üçüncü kişiye aitse, o kişi istihkak iddiasıyla haczin kaldırılmasını talep edebilir.
Süreçte en sık yapılan hata, aracın satışının durdurulması için geç kalınmasıdır. Satış ilanı verildikten sonra işlemler geri döndürülemez noktaya yaklaşır; bu nedenle haciz şerhi görüldüğü anda dosya incelenmeli ve itiraz/tedbir talebi vakit kaybetmeden yapılmalıdır.
Pratik kontrol listesi
- Aracın kaydındaki haciz şerhini e-Devlet üzerinden kontrol edin.
- Dosya numarası, alacak tutarı ve faiz hesabını isteyin.
- Yediemin tutanağını ve muhafaza ücretini öğrenin.
- Ödeme, teminat veya tedbir seçeneklerinden hangisinin uygun olduğunu değerlendirin.
- Satış ilanı verilip verilmediğini takip edin.
Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada süreler ve imkânlar dosya kapsamına göre değişir.